ისრაელ-ჰამასის ომის
რუსული ნარატივები
„მტკიცედ უარვყოფ და ვგმობ ნებისმიერ ქმედებას, რომლითაც ზარალდება მშვიდობიანი მოსახლეობა, მათ შორის ქალები და ბავშვები“. თითქოს ამ წინადადებაში უცნაური არაფერია, სრულიად ლოგიკური რეაქციაა იმ მოვლენებთან დაკავშირებით, რომლებიც ახლო აღმოსავლეთში განვითარდა. მაგრამ ამბავი აქ არ მთავრდება, პირიქით, ის გრძელდება სიტყვებით: „განაცხადა ვლადიმერ პუტინმა“
.png)
ისრაელ-ჰამასის დაპირისპირებამ სხვადასხვა სპექტრით წარმოგვიჩინა, რა გამოწვევების წინაშე დგას თანამედროვე საზოგადოება. მნიშვნელოვანია, ერთი შეხედვით ლოკალური კონფლიქტის მიღმა ფართო სურათის დანახვა ვცადოთ, იმ აქტორების მოქმედებები გავაანალიზოთ, რომლებიც მაქსიმალური სარგებ ლის მისაღებად ხშირად საინფორმაციო ომს მიმართავენ. რთულია, ვისაუბროთ ჰიბრიდულ ომზე და არ გაგვახსენდეს რუსეთი, სახელმწიფო, რომელიც ცდილობს როგორც შიდა ისე საერთაშორისო აუდიტორიას საკუთარი მიზნებისთვის ხელსაყრელი ნარატივები მოახვიოს თავს.
ოქსიმორონი ანუ რუსეთის გზავნილები
რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი, სერგეი ლავროვი ბელორუსის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო ბელტასთან ინტერვიუში:
,,ჩვენ ვგმობთ ტერორიზმს, მაგრამ კატეგორიულად არ ვეთანხმებით, ტერორიზმზე პასუხს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ნორმების დარღვევით, მათ შორის ძალის განურჩევლად გამოყენებას სამიზნეებზე, სადაც ცნობილია, რომ არიან მშვიდობიანი მოქალაქეები".
გაეროში რუსეთის წარმომადგენლის, ვასილი ნებენზის განცხადება:
,,ისრაელს არ აქვს თავდაცვის უფლება მიმდინარე კონფლიქტში, რადგან ის არის ოკუპანტი სახელმწიფო... ჩვენ არ უარვყოფთ ისრაელის ტერორიზმთან ბრძოლის უფლებას, მაგრამ ებრძოლეთ ტერორისტებს და არა მშვიდობიან მოსახლეობას”.
რუსეთის ქმედებები ამ განცხადებების მიღმა
რუსული მხარის განცხადებები ორმაგი სტანდარტის გამოვლინებაა, მანიპულაცია, რომელსაც იყენებს რუსეთი, რომ თავი უფრო მშვიდობისმყოფელ, მედიატორ სახელმწიფოდ წარმოაჩინოს. ამის თქმის საფუძველს რუსეთის მიერ მომზადებული რეზოლუცია გვაძლევს, რომელშიც საუბარი იყო ცეცხლის შეწყვეტასა და ღაზას სექტორში ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდებაზე, მაგრამ არ იყო დაგმობილი ჰამასის თავდასხმა ისრაელზე.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორის, ჟანა სირბილაძის თქმით, რუსეთი ცდილობს დაიწეროს ქულები აღნიშნული კონფლიქტის მეშვეობით და აჟღერებს ერთმანეთისგან განსხვავებულ ნარატივებს. ეს ხდება არა მარტო მედიის დახმარებით, არამედ მაღალი ეშელონებიდან პირდაპირ ვრცელდება დეზინფორმაცია, რომლის მიზანია რუსეთის უდანაშაულო მსხვერპლად წარმოჩენა, დასავლური ცივილიზაციის და განსაკუთრებით აშშ-ის დაკნინება.
რუსული ნარატივები
ჟანა სირბილაძე აღნიშნავს, რომ გამოიკვეთა ანტისემიტური ნარატივის გაზრდისა და ამის გამოყენების საშიშროება. რუსეთ-უკრაინის ომის მიმდინარეობისას, მაგალითად, ლავროვი ახორციელებდა ანტისემიტურ თავდასხმებს ზელენსკიზე.
პოლიტიკის საერთაშორისო მკვლევრის, ჯესიკა ბერლინზე დაყრდნობით, მაშინ, როცა არსებობს ეჭვები იმასთან დაკავშირებით, რომ ჰამასს რუსეთი უმაგრებს ზურგს, პუტინი 13 ოქტომბერს გამოდის და აჟღერებს სრულიად ახალ ნარატივს: „ეჭვიც არ მეპარება, რომ იარაღის უკანონოდ გატანა უკრაინიდან ხდება. უკრაინაში კორუფციის მასშტაბები ცნობილია, ის ძალიან მაღალია“. 3 ნოემბერს კვლავ ვისმენთ მისგან, რომ დასავლეთისგან მიწოდებულ იარაღს უკრაინელები თალიბებზე ყიდიან.
კიდევ ერთი ნარატივი, რომელიც ასევე პუტინმა გაავრცელა, ეხება აშშ-ის პოლიტიკის ჩავარდნას ახლო აღმოსავლეთში. ამ კომენტარიდანაც იკვეთება, რომ პუტინი არა ტერორისტული ორგანიზაციის დანაშაულზე უსვამს ხაზს, არამედ აშშ-ის იმიჯის შელახვაზეა ორიენტირებული.
აშშ-ის დახმარების პაკეტი,
რუსული პროპაგანდის ახალი სამიზნე
9 ოქტომბერს ამერიკელმა სენატორმა ჯოშ ჰოულმა პლატფორმა X-ზე გამოაქვეყნა შემდეგი განცხადება: ,,ისრაელი ეგზისტენციალური საფრთხის წინაშე დგას. უკრაინის ნებისმიერი დაფინანსება დაუყოვნებლივ ისრაელს უნდა გადაეცეს“.
რუსულმა პროპაგანდამ გამოიყენა მოცემული შესაძლებლობა და რუსულ მედიაშიც მალევე დაიწყო ამ ციტატის გაშუქება, შეიქმნა მიმები, როგორ მიატოვა აშშ-მა უკრაინა. მართალია, მსგავსი არაფერი მომხდარა და სენატმა დაბლოკა ისრაელის დახმარების ისეთი კანონპროექტი, რომელიც არ ითვალისწინებდა უკრაინას, მაგრამ საზოგადოებაში საკმაოდ გავრცელდა მოცემული პროპაგანდა, რომელიც რეალურად მხოლოდ რუსეთის ინტერესებს ემსახურება.
საინტერესოა, რომ თავად კრემლის ცნობილმა პროპაგანდისტმა ტიგრან კეოსაიანმა ონლაინ პროგრამაში აღნიშნა: ომი იმაზე დიდხანს გაგრძელდება, ვიდრე მოსალოდნელი იყო. ნეთანიაჰუ ზელენსკის მდგომარეობაში აღმოჩნდა. მსოფლიოში ნებისმიერი კონფლიქტი ახლა ჩვენთვის მომგებიანია. ფაქტია, რომ რუსეთს აქვს გარკვეული მოლოდინები და არსებობს კითხვის ნიშნებიც იმასთან დაკავშრებით, რამდენად არის რუსეთის წვლილი ჰამასის გაძლიერებაში. ამ თემაზე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი,ზვიად აბაშიძე გვესაუბრა:
ფაქტია, რომ რუსული პროპაგანდისტული მანქანა ისრაელ-ჰამასის ომში, არა იმდენად კონფლიქტის რეალური მიზეზებზე, საფრთხეებსა თუ შესაძლო შედეგებზე საუბრობს, არამედ იყენებს თითოეულ ხელჩასაჭიდ მომენტს საკუთარი საინფორმაციო ომის უკეთესად წარმოების მიზნით. ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა დღეს პროპაგანდის მხილება და მისგან თავის დაღწევაა, მაგრამ რუსული ნარატივები იმდენად მრავალფეროვანი და ზოგჯერ ურთიერთგამომრიცხავიცაა, რომ რთულია დაადგინო სად გადის ზღვარი რეალობასა და სიცრუეს შორის.
თამთა კეკელიძე
2023 წელი
